Ik merk aan alles dat mijn verhaal niet zomaar tot stand is gekomen, maar dat er een duidelijke missie achter zit. In onze huidige samenleving, die altijd maar sneller en sneller lijkt te gaan; waarbij het (te) druk hebben een norm is geworden voor succes; en waarin kinderen de tijd niet meer krijgen om kind te zijn maar al op jonge leeftijd moeten navigeren in “de grote-mensen-wereld”; wil ik aanzetten tot een moment van introspectie. In lijn met mijn boek kaart ik in deze blog onderwerpen aan die ik dagelijks tegenkom en die het volgens mij verdienen om even bij stil te staan.
Vandaar: please think…
INHOUD
- Part V: Artificiële intelligentie, onze sluipende ondergang?
- Part IV: Waarom “Free Palestine” niet genoeg is!
- Part III: Wat zit er verscholen achter enkele bomen?
- Part II: Eén stem, één handeling vandaag = een andere wereld morgen.
- Part I: Ooit al eens (bewust) stilgestaan bij jouw keuze in geval van onrecht?
Part V: Artificiële intelligentie, onze sluipende ondergang?
18 september 2025
All around me are familiar faces
Worn out places, worn out faces
Bright and early for the daily races
Going nowhere, going nowhere
[…]
Children waiting for the day they feel good…
Enkele zinnen uit Mad world, origineel een nummer van Tears for Fears uit 1982. Dit jaar op 20 september exact 43 jaar geleden uitgebracht en toch heb ik de indruk dat dit de realiteit van vandaag bijzonder goed weerspiegelt. Alsof elke dag een (rat)race móet zijn, alsof het normaal is om altijd uitgeput te zijn, alsof kinderen zelfs al niet meer zorgeloos kunnen zijn. Want dit treft niet alleen volwassenen, ook de jongere generaties staan tegenwoordig onder zo’n immense druk dat ik niet begrijp hoe ze het volhouden.
De prestatiedruk wordt nu al van in de lagere school zo hoog opgevoerd, maar tegelijk wordt er van hen verwacht dat ze zich aanpassen aan een wereld in verandering waarin zelfs hun ouders de weg nog niet hebben gevonden. Het onderwijs leidt onze jongeren op voor de jobs van vandaag en zo leert een hele generatie (of zelfs meerdere) een beroep dat misschien niet meer zal bestaan tegen dat ze afstuderen. Want artificiële intelligentie (AI) vervangt nu al zoveel functies in verschillende sectoren.
Toen ik in de lagere school zat, had ik een speciaal boekje voor de les “Schoon schrift” waarin we elke week een tekst moesten noteren in vulpen met correct gevormde letters tussen de lijntjes. Terwijl ik met nostalgie terugdenk aan hoe ik de bolletjes uit de inktbuisjes verzamelde, geef ik het hoop en al nog een paar decennia voordat we niet meer kunnen schrijven met pen en papier. Tokkelen op een touchscreen wordt het nieuwe schoon schrift. En wat volgt daarna? Zelf geen volledige zinnen meer kunnen vormen, maar het vragen in trefwoorden of zelfs mondeling aan ChatGPT?
Ik weet dat ik heel dramatisch klink, maar aan wie zelf jonge kinderen of pubers heeft: hoeveel tijd spenderen ze dagelijks op een klavier of touchscreen versus schrijven met een pen? Schrijven tienermeisjes nog brieven naar hun vriendinnen? Lezen jongeren nog een gedrukt boek voor hun plezier?
Artificiële intelligentie vormt voor mij persoonlijk een rechtstreekse bedreiging op dit moment. Als freelance vertaler en copywriter krijg ik tegenwoordig bijna uitsluitend opdrachten aangeboden om AI te trainen. Opdrachten die ik systematisch weiger, omdat ik niet wil bijdragen aan de teloorgang van mijn eigen vakgebied.
Op de Vlaamse tv zag ik in het programma Factcheckers een experiment waarin AI gevraagd werd om een fictief verhaal te schrijven. Dit werd voorgelezen aan kinderen en wat bleek? Het moest in populariteit niet onderdoen aan het verhaal geschreven door een menselijke auteur. Gaan we AI echt onze verhalen laten schrijven? Onze creativiteit laten overnemen? Hier dient het niet voor, dat zeggen zelfs de uitvinders ervan! Het dient om complexe vraagstukken op te lossen en daarbij heeft het wel degelijk zijn nut. Denk maar aan ziekenhuistoepassingen waarbij het een scherper oog heeft dan de menselijke arts en dus een waardevolle aanvulling vormt op wat de mens doet. Maar het is dus niet ontworpen om te vragen wat je kunt koken met de ingrediënten die nog in je koelkast liggen. Je zult hier misschien om glimlachen, omdat je deze vraag zelf al aan AI hebt gesteld. Maar hoelang blijft die glimlach nog duren als ik de meest kwetsbaren van onze maatschappij aanhaal? Hoe schadelijk, zelfs verwoestend kan het zijn voor onze eigen soort als AI een vraag krijgt over zelfmoord die het beantwoordt met een gedetailleerde uitleg over verschillende methoden? In dit geval mogen we “sluipende” schrappen in mijn titel.
Sommigen zagen COVID-19 als een manier van de natuur om onze populatie terug te snoeien. Gaan we dit nu zelf doen door iets wat wij hebben uitgevonden? Want ik vraag me af hoe onze jongeren, die nu al zo’n grote druk ondervinden door de (digitale) wereld, zich gaan voelen als ze na het behalen van hun diploma niets kunnen betekenen in de maatschappij. Hoe gaat ons kapitalistisch systeem reageren als ganse generaties maar een fractie meer kunnen bijdragen omdat de meeste mensen vervangen worden door een computer?
Enkele lezers hebben het al een aantal keer aangehaald: hoe de schrijnende situaties van Harry en zijn broer Tom uit mijn boek vandaag de dag nog steeds voorkomen. In hun harde leefwereld worden ze aan zijn lot overgelaten. Je zou de houding van hun ouders als dom kunnen bestempelen. Maar worden we slimmer door ons denken en doen vrijwillig over te dragen aan een machine? In dit licht zag ik onlangs een interessant fragment uit Nieuwsuur waarin Erik Scherder, een Nederlandse hoogleraar neuropsychologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, hier het volgende over zei:
“Voor mij is AI toch echt afnemende intelligentie. Het geheugen gaat er niet op vooruit, maar achteruit. Aandacht en concentratie neemt af. Je creatieve denken, daar wordt veel minder een beroep op gedaan. Probleemoplossend vermogen, minder, dat hoeft niet meer.
De kinderen zijn nu in een fase van cognitieve reserve, daar heb je hersenen voor nodig. Als je dat goed doet, en daar zijn de eerste 30 levensjaren superbelangrijk voor, dan heb je je hele leven veerkracht als er dingen op je pad komen. En er komen natuurlijk dingen op je pad, bij de één meer dan bij de ander.
De literatuur is ook wel helder over een woord dat ik prachtig vind: ‘underuse’. Dat betekent: ‘ik heb capaciteiten, maar gebruik ik ze ook?’ Als dat zo is, hoor je mij helemaal niet mopperen. Maar als je er onder gaat zitten, underuse, dan ga je op een schaal steeds minder en minder. Je wordt dommer, maar je gaat ook op een manier functioneren wat eigenlijk niet bij je past. Dat moet je gewoon niet willen.”
Artificiële intelligentie mag er voor mij gerust zijn, voor de juiste toepassingen, maar ik zal nooit aanvaarden dat mijn talenten en denken erdoor worden overgenomen. En ik hoop dat meer mensen deze mening zijn aangedaan, al was het maar om een voorbeeld te stellen voor toekomstige generaties. Meer dan ooit: please think!
Part IV: Waarom “Free Palestine” niet genoeg is!
12 augustus 2025
Free Palestine? Sure! Liever gisteren dan morgen, but what about Soedan, Haïti, Myanmar, de Democratische Republiek Congo, …………
Eerlijk gezegd begin ik het een beetje beu te worden hoe elke beroemdheid het tegenwoordig van de daken schreeuwt: Free Palestine! En daarbij kritiek op alles en iedereen: de wereld kijkt toe en doet niets! Alsof dit het enige conflict is de dag van vandaag, de enige plek waar gruwelijkheid en onmenselijkheid heerst.
Over de Russische invasie in Oekraïne en de strijd die nog dagelijks en nu al 4 jaar wordt gevoerd, hoor je amper nog iets. Terwijl het maar 1 dag rijden is van Brussel naar Kiev, dus net iets korter bij huis dan het conflict tussen Israël en Hamas. Alle persaandacht over Oekraïne gaat tegenwoordig naar de mislukte diplomatie, met idioten als Donald J. Trump op kop.
Toen deze invasie in volle hevigheid losbarstte in februari 2022 stond ik op de eerste rij bij de Stichting Prins Laurent dat een actie opzette om de huisdieren van gevluchte Oekraïners te verzorgen. Ik ontmoette deze mensen in het dispensarium van Brussel en zag de impact op mens en dier. Ik heb beelden gezien en verhalen gehoord die in mijn geheugen gegrift staan; misschien niet zo gruwelijk als die van Gaza, maar ze zijn even onmenselijk.
En technisch gezien is dit conflict al begonnen in 2014 met de illegale Russische annexatie van de Krim en de afscheiding van de zelfverklaarde volksrepublieken Donetsk en Loegansk.
Zo duurt dit al 11 jaar (!) aan de andere kant van ons eigen continent, maar waar zijn de beroemdheden om Free Ukraine te scanderen? Waarschijnlijk al gesleten in het geheugen? Of te oud nieuws misschien? Uit het journaal, uit het hart? Omdat Oekraïners het leven voortzetten onder de constante dreiging, maakt dit het oké en minder urgent?
En als we dan toch zo (en schijnbaar meer) bekommerd zijn om de toestand aan de andere kant van de planeet, waarom zie ik dan nergens oproepen om het conflict in Soedan te beëindigen? Evenzeer een verwoestend conflict met straten in puin, extreme honger en wreed seksueel geweld in de overvolle vluchtelingenkampen waar meer dan 12 miljoen mensen naartoe zijn gevlucht.
Ook in de Democratische Republiek Congo vrezen de inwoners elke dag het dreigende geweld in een conflict dat al meer dan 20 jaar aansleept. Het krijgt weinig aandacht van de internationale gemeenschap, terwijl een kwart van de bevolking (27 miljoen mensen) dringend hulp nodig heeft.
In Haïti, één van de armste landen ter wereld dat vaak getroffen wordt door orkanen, overstromingen en aardbevingen, raakt het toenemende bendegeweld het dagelijks leven van de bewoners in de hoofdstad Port-au-Prince: voeding, medicijnen en veiligheid zijn moeilijk te verkrijgen. Ook hier staan hulpverleners onder enorme druk doordat nog maar 20% van de ziekenhuizen operationeel is.
Myanmar wordt ook genegeerd in zijn noden en behoeften. Naast talrijke klimaatrampen zorgt het toenemende geweld tussen gewapende groepen en het overheidsleger voor voedseltekorten, ziektes en onderdrukking, maar toch wordt humanitaire hulp vaak geblokkeerd.*
En wat met …
Eén voor één humanitaire crises die al jaren aanslepen met even schrijnende gevolgen voor de mannen, vrouwen, kinderen én dieren die daar proberen te overleven. Ook hier kijkt de wereld naar en doet niets! Wie roept er om deze mensen te hulp te schieten? Wie roept er om de dieren, vaak over het hoofd gezien in dergelijke conflicten, te helpen? Wie roept er om deze situaties op te lossen?
Dus beetje hypocriet, don’t you think, om alleen te roepen voor Gaza?
Begrijp me niet verkeerd: ik vind het een absolute verschrikking wat er daar gebeurt en ben elke dag met verstomming geslagen waar de mens toe in staat is. Het doet me denken aan de volgende passage uit mijn verhaal:
‘Hoe is dit verdomme mogelijk, Jess? Jij komt toch uit hetzelfde land als ik en hebt toch min of meer dezelfde opvoeding gehad? Ik begrijp er niets van. Waarom ben ik de enige die dit absurd vindt?’
‘Is het wel zo absurd? We leven zogezegd in een beschaafde wereld en toch worden er elke dag mensen afgeperst, beroofd, verkracht en vermoord.’
‘Juist daarom bestaan er wetten.’
‘Die wetten bestaan al heel lang. Betekent dit dat deze misdrijven niet meer voorkomen?’
[…]
‘Ik ben het beu dat beleidsmakers doen alsof ze bekommerd zijn, maar in werkelijkheid er de pet naar gooien. Ik ben het beu dat de mensen zich onwetend opstellen en zich gedragen als koeien in een wei die onbegrijpend staren naar een voorbijrazende trein. Ik kan dit niet allemaal veranderen, maar ga het wel proberen. Dit is mijn plan. Welk is het jouwe?’
Ik laat me niet leiden door wat de media het meest schrijnende of meest urgente vindt. In deel 3 van mijn reeks Over de auteur vermeld ik de volgende lezersreactie: “Je boek is voor mij de naakte waarheid, puur, eerlijk, pijnlijk, een doorn in mijn oog, boosheid.” En met die boosheid scandeer ik 3 keer luidkeels: Free the whole world, not just Palestine!
*Bron: Rode Kruis
Part III: Wat zit er verscholen achter enkele bomen?
27 juni 2025
Het is maar een boom, who cares? We planten er wel nieuwe…
Een van de ziekenhuizen in mijn stad wordt gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Er stonden een tiental grote bomen op de site die in de lente “versierd” werden met linten, Chinese ballonnen en vogelfiguren die wapperden in de wind. De bedrading in mijn hersenen moet anders aangekoppeld zijn, want ik dacht dat dit diende als eerbetoon en om te wijzen op het belang van deze volgroeide bomen. Of misschien was dit de boodschap die ik wilde zien. Het diende echter om te voorkomen dat vogels zich zouden nestelen, want ondertussen zijn deze bomen allemaal gekapt voor de nieuwe bouwwerf.
Leuk dat aan de vogels gedacht werd, maar wanneer wordt er iets gedaan aan deze wegwerpcultuur? Want bomen van die leeftijd vervang je niet zomaar. Er zullen nieuwe bomen geplant worden, maar meestal wordt niet nagedacht over de juiste soort of worden de jonge bomen slecht aangeplant.
Ze krijgen in van die strakke en moderne omgevingsplannen vaak maar een kleine cirkel aarde rond de stam en zijn verder omgeven door verharding. Hun overlevingskans is dus klein, laat staan dat ze zo hoog worden als de exemplaren die in één dag afgevoerd werden.
Stof om over na te denken: het is “maar” een boom, but is it really? Gaat het niet eerder over onze mentaliteit dan over de boom?
Part II: Eén stem, één handeling vandaag = een andere wereld morgen.
25 februari 2025
Politiek is mijn ding niet (for obvious reasons 🙄🤦♀️) maar dit is wel een makkelijk voorbeeld van hoe iedere stem (politiek of niet), iedere handeling vandaag zorgt voor een andere wereld morgen. De gevolgen van de herverkiezing van Donald Trump blijven niet beperkt tot de VS, maar zullen ons op termijn allemaal treffen. Naast de terugtrekking uit het klimaatakkoord van Parijs voor de tweede keer, voerde Trump ook verhoogde heffingen in. Hij benadrukte hoeveel geld hiermee bespaard en verdiend zou worden. Coca-Cola, wereldwijd de grootste producent van plastic, heeft al aangekondigd nog meer plastic te zullen moeten produceren, omdat aluminium voor blikjes duurder zal worden door de heffingen van Trump. Of hoe economische ontwikkeling altijd en overal voorrang heeft op milieukwesties.
FYI, naar verwachting zal de globale plasticproductie tegen het jaar 2050 verdrievoudigen en een hallucinante 1.480 miljoen ton bedragen!
Een ander voorbeeld is de voormalige president van Brazilië, Jair Bolsonaro. De gevolgen van zijn beslissingen zijn nu reeds zichtbaar. Hij stond toe om veel grotere delen van het Amazonewoud te kappen, de long van de aarde. Door de klimatologische veranderingen was het Poopomeer al opgedroogd en wordt het Titicacameer, beschouwd als een wereldwonder, momenteel bedreigd.
In mijn boek voert Jess hier een vurige monoloog over die eindigt met een pertinente vraag:
“[…] Want onze honger naar steeds meer gaat niet alleen ten koste van fauna en flora, maar ten koste van iedereen! We gaan er allemaal aan dankzij onszelf. Welke soort is zo dom om haar eigen leefmilieu langzaam maar zeker te vernietigen? Kan je zoiets vatten? ”
“It is the greatest of all mistakes to do nothing because you can only do little. Do what you can.”
– Sydney Smith
Part I: Ooit al eens (bewust) stilgestaan bij jouw keuze in geval van onrecht?
20 januari 2025
Hoe gedragen wij ons t.o.v. iemand anders of de andere soorten op deze planeet? Oorlog komt bijna dagelijks in het nieuws, op plaatsen ver of dichter bij huis. Maar wie herinnert zich het schaap dat in een livefeed werd mishandeld in een achtertuin door een man en zijn vier jonge kinderen? Voor de lol, totdat het dier bezweek van angst en stress.
Onrecht… Je kunt erin geboren worden zoals Harry of je kunt het op je pad tegenkomen zoals Louise, maar in beide gevallen wordt het telkens veroorzaakt door een medemens. En toch heb je altijd de vrijheid om hierbij zelf een keuze te maken.
Mijn verhaal is geschreven om bepaalde gevoelens op te wekken en elke lezer zal wel iets herkennen uit zijn eigen leven: een emotie, een reactie, een situatie. Of je leest een passage waarna je even voor je uit staart en je hoofd zich vult met enkele vragen.
Reflecteer zoals Louise; wees vastberaden en trouw aan je eigen waarden en principes zoals Harry, want …
“Er zijn twee dingen in het leven: dingen die de moeite waard zijn en de rest …”
– Patricia L. Rutten, citaat van 8 november 2014 neergeschreven na 6 jaar in Frankrijk.
